Nieuws | 20 december 2019

Balanstraining verlaagt valrisico ouderen

Promotieonderzoek met innovatief bewegingsapparaat draagt bij aan het voorkomen van potentieel fatale valincidenten

Balanstraining met behulp van het innovatieve bewegingsapparaat CAREN zou een geschikte manier kunnen zijn om het valrisico van met name kwetsbare ouderen te verlagen. Dat blijkt uit onderzoek aan het Maastricht UMC+, in samenwerking met onderzoekers van de London South Bank University. Bewegingsonderzoeker Chris McCrum is op 19 december op dit onderzoek gepromoveerd.

In 2018 overleden maar liefst 4628 Nederlanders aan de gevolgen van een val, zo meldde het CBS onlangs. Dat zijn gemiddeld dertien fatale valincidenten per dag. Het gaat vooral om ouderen, die bijvoorbeeld met een gebroken heup in het ziekenhuis belanden, een infectie krijgen en als gevolg van hun verminderde weerstand aan die infectie komen te overlijden. Het aantal doden als gevolg van valincidenten stijgt de laatste jaren flink, mede als gevolg van de vergrijzing. Dat maakt het valincident-onderzoek van McCrum alleen maar relevanter

Gladde ondergrond
McCrum deed zijn onderzoek bij drie verschillende groepen: een groep volwassenen tussen de 65 en 80, een groep van jongvolwassenen en een groep personen met verschillende ziektebeelden, zoals haperende evenwichtsorganen. Doel van het onderzoek was met name om te testen of herhaalde blootstelling aan valsituaties ertoe leidt dat personen beter worden in het opvangen van een val. De testpersonen werden daartoe op de loopband van bewegingsapparaat CAREN gezet. Op dat bewegingsapparaat kunnen allerlei verschillende ‘verstoringen’ van de loopbeweging worden gesimuleerd, zoals uitglijden over een gladde ondergrond. Uiteraard zijn testpersonen in het bewegingsapparaat optimaal beveiligd. Als de proefpersoon het evenwicht verliest, wordt hij of zij altijd opgevangen door middel van een veiligheidsharnas dat aan een grote beugel is bevestigd.  

Spiersterkte en loopsnelheid
Op basis van het onderzoek met het bewegingsapparaat in Maastricht, onderzoek in samenwerking met onderzoekers in London en Keulen, en ook literatuuronderzoek hebben de onderzoekers vastgesteld dat spiersterkte niet doorslaggevend is als het gaat om het valrisico. Loopsnelheid daarentegen des te meer. In het onderzoek werd aangetoond dat loopsnelheid de dynamische stabiliteit beïnvloedt. Het verbeteren van de spiercapaciteit heeft weliswaar een positieve invloed op de lichaamsfuncties en de algemene gezondheid, maar het verbetert niet noodzakelijkerwijs de loopstabiliteit van ouderen.

Rol CAREN
Bij het onderzoek naar valincidenten heeft het bewegingsapparaat CAREN, waarover het Maastricht UMC+ sinds 2014 beschikt, zijn wetenschappelijke waarde bewezen. CAREN staat voor Computer Assisted Rehabilitation Environment en kan het beste omschreven worden als een ‘loopband met een virtuele omgeving’ of ‘flight simulator’, en wordt gebruikt om inspanningstesten van het bewegingsapparaat te doen. De lopende band waarop de patiënt of proefpersoon beweegt, is onderdeel van een platform dat in alle richtingen kan draaien, bewegen en roteren. Daarbij kijkt de patiënt naar een scherm waarop een virtuele realiteit wordt geprojecteerd. De ene keer loopt hij virtueel door het bos, de andere keer zeilt hij als het ware over de wereldzeeën. 

De bewegingen van de patiënt of proefpersoon worden voortdurend gemonitord door middel van markers op het lichaam, infraroodcamera’s en een systeem dat de krachten op de loopband registreert. Op die manier worden factoren als balans, stabiliteit, coördinatie en mobiliteit continu geanalyseerd.

Publicaties
Chris McCrum is op 19 december gepromoveerd op het onderzoek naar valincidenten. Het onderzoek heeft geleid tot de nodige wetenschappelijke publicaties. De meest recente experimentele studie kan gevonden worden via https://doi.org/10.1007/s11357-019-00130-x en een toepassing in de klinische praktijk via https://doi.org/10.1111/ggi.13082.