Nieuws | 5 juni 2018

Nierfalen bij ernstige hoge bloeddruk nu verklaard door immunologische overactiviteit

Diagnostische test ontwikkeld

Recente inzichten over het ontstaan van hoge bloeddruk ten gevolge van immunologische reacties in de nier, leveren nieuwe diagnostische en behandelmogelijkheden op. Uit  onderzoek komt naar voren dat ernstige vaatbeschadiging in de nier het gevolg is van een deels genetisch bepaalde immunologische hyperactiviteit die leiden tot hoge bloeddrukken. Onderzoekers van het Maastricht UMC+ publiceerden over het immunologische werkingsmechanisme in het toonaangevende medische tijdschriften The Journal of the American Society of Nephrology.

article JASNJaarlijks ontwikkelen een paar duizend patiënten eindstadium nierfalen, waarvoor nierfunctie vervangende therapie zoals dialyse of niertransplantatie in vele gevallen noodzakelijk blijkt. De oorzaak voor het nierfalen wordt frequent gezocht in de lang bestaande hoge bloeddruk, echter herstelt de nierfunctie veelal niet ondanks adequate medicamenteuze behandeling van de bloeddruk. Onderzoekers in het Maastricht UMC+ viel het ook op, dat bij de meeste van deze patiënten het probleem na niertransplantatie terug leek te keren. De onderzoekers stelden dat de hoge bloeddruk eerder gevolg dan oorzaak was en gingen op zoek naar een alternatieve verklaring. Zij toonden aan dat een slechte regulering van het zogenoemde complement systeem -een onderdeel van het immuunsysteem- feitelijk de belangrijkste factor is voor het ontwikkelen van nierfalen. De onderzoekers ontwikkelden een test, waarbij gebruik wordt gemaakt van menselijke bloedvatcellen, om de ontregelde immunologische reactie betrouwbaar aan te tonen. Het onderzoek heeft grote consequenties zowel voor de juiste diagnose, maar zeker ook voor de keuze van behandeling.

Immunologische reactie
Het primaire probleem blijkt een niet goed gereguleerd complement systeem te zijn, waarbij moleculen de vaatwand van de nier aanvallen en hiermee plaatselijke stolselvorming bevorderen. Geleidelijk, maar soms ook snel, ontstaat een verminderde doorbloeding van de nier met juist als gevolg een oplopende bloeddruk. Dit laatste komt vooral, omdat de nier een centrale rol speelt in de huishouding van water en zout. Deze immunologische reactie kan men doormiddel van de in het Maastricht UMC+ ontwikkelde test vrij eenvoudig aantonen, waardoor vroegtijdige opsporing van patiënten mogelijk wordt. Dit is belangrijk daar nieuwe behandelingsmogelijkheden het complement systeem kunnen remmen. Dit geeft de mogelijkheid van gericht behandelen.

Nieuw inzicht
Onderzoeker Sjoerd Timmermans spreekt van een nieuw inzicht in de behandeling van nierfalen door extreem hoge bloeddrukken: “Dit kan leiden tot gerichter en effectiever beschermen van de nier, hetgeen voorheen niet goed mogelijk was. Daarnaast kunnen we beter voorspellen bij welke patiënten de ziekte na een eventuele niertransplantatie terug kan komen.” Projectleider Pieter van Paassen, immunoloog-nefroloog verbonden aan het Maastricht UMC+ en projectleider van het Maastricht Expertise Centrum voor Glomerulaire ziekten en Vasculitis is blij met het onderzoek: “Heel goed onderzoek met mooie resultaten. Door de al meer dan 40 jaren bestaande en zeer goede samenwerking met de regionale nefrologen beschikken we over een unieke biobank van nierziekten in Limburg. Door de samenwerking met andere disciplines binnen het Maastricht UMC+ zoals de biochemie, genetica en pathologie, kunnen nieuwe inzichten daadwerkelijk onderzocht worden. Dat levert betrouwbare onderzoeksresultaten op en kunnen we met recht stellen dat dit onderzoek een basis legt om op een fundamenteel andere manier naar nierfalen in het kader van hoge bloeddrukken te kijken."

Het artikel C5b9 Formation on Endothelial Cells Reflects Complement Defects among Patients with Renal Thrombotic Microangiopathy and Severe Hypertension is recent gepubliceerd op de site van The Journal of the American Society of Nephrology: http://m.jasn.asnjournals.org/content/early/2018/05/31/ASN.2018020184.full.pdf