Nieuws | 19 december 2017

Noodzakelijke competenties van de dokter onder het vergrootglas

Uitsluitend medische vaardigheden van de dokter niet meer van deze tijd

Het opdoen van puur medische vaardigheden is nog steeds belangrijk voor de dokter van vandaag. Toch is het ontwikkelen van soft skills en generieke competenties, zoals samenwerken en goed omgaan met feedback, nodig om anno 2017 een volwaardige arts te zijn. Het ontwikkelen en beoordelen op die eigenschappen en soms ook sanctioneren hoort bij goed opleiderschap. Dat stelde prof. dr. Walther van Mook in zijn inaugurale rede op vrijdag 15 december j.l.    

Het uitoefenen van het medisch vak is al lang niet meer iets dat vanuit een geïsoleerde positie  gedaan kan worden. Samenwerken met andere professionals is nodig om goede zorg te kunnen leveren. De moderne dokter beschikt dan idealiter ook over meer generieke competenties zoals: kunnen samenwerken, juiste omgang met feedback en het aan kunnen passen aan snel veranderende omstandigheden. In diverse casussen wordt aangetoond dat bij gebrek aan die vaardigheden er een onveilig werkklimaat ontstaat met een vele malen hoger risico op medische fouten. 

Professionaliteit
Van Mook noemde in zijn inaugurele rede de vaardigheden die nodig zijn om in multidisciplinair verband te werken ‘professioneel gedrag’.  Dat is niet iets dat vanzelf aanwezig is, maar gedurende de opleiding ontstaat: professionele identiteitsontwikkeling. Een ingewikkeld proces dat moeilijk in objectiveerbare criteria is te vatten. “Aangetoond wordt dat onprofessioneel gedrag vroeg in de geneeskundeopleiding bij medische studenten voorspellend is voor tuchtrechtzaken in de latere carrière”, aldus van Mook in zijn aanvaardingsrede. “Helaas is het op grond van de huidige wetgeving bijzonder lastig om studenten die onprofessioneel gedrag blijven vertonen te verwijderen van de opleiding. Dat kan tot op heden alleen in extreme gevallen met direct of indirect gevaar voor de patiëntenzorg. Niet als iemand hoogstwaarschijnlijk in de toekomst brokken gaat veroorzaken, en er geen verbetering te zien is na herhaaldelijke feedback en verbetertrajecten.” 

Ontwikkelen
De leerstoel van Van Mook is gericht op het ontwikkelen van onderwijsmethoden die professioneel gedrag bevorderen, en onderzoek naar hedendaagse ontwikkelingen op dat gebied, bijvoorbeeld professioneel gedrag in relatie tot sociale media en culturele verschillen in perceptie van professionaliteit. Hij geeft ten minste vier gebieden waar volgens hem winst is te behalen:

  • meer sturen op generieke competenties en dit ook objectief en observeerbaar maken; 
  • meer sturen op metacompetenties zoals veranderbaarheid, flexibiliteit  en creativiteit;
  • meer aandacht voor burn-out tijdens de opleiding;
  • meer samenwerken.

Van Mook hoopt met zijn leerstoel tenminste een bescheiden bijdrage te leveren aan het verder ontwikkelen van het onderwijs en onderzoek voor wat betreft het  opleiden van medische professionals.

Prof. dr. Walther N.K.A. van Mook ,aanvaardde zijn leerstoel  ‘Professionele Ontwikkeling in de medische (vervolg) opleidingen i.h.b. de Intensive Care’ met zijn rede ‘Professionele identiteitsontwikkeling: géén hype, wél noodzaak!’ Hij is Internist- intensivist bij het Maastricht UMC+  en directeur van de  Academie Medische Vervolgopleidingen Zuidoost Nederland (OORZON).