Om deze website te kunnen gebruiken dient u Javascript in te schakelen.

Onze verhalen

Data-uitwisseling patiënten over de grens

MAASTRICHT/ AKEN - Data-uitwisseling van patiënten over de grens. Dat is kort samengevat het project waar het Maastricht UMC+ en Uniklinik RWTH Aachen samen met Nictiz, kennisorganisatie voor digitale informatie-uitwisseling in de zorg, hun tanden in hebben gezet. Afgelopen week vonden de eerste tests in een pilotproject plaats.

Al jarenlang wordt er samengewerkt tussen de Uniklinik RWTH Aachen en het Maastricht UMC+, onder meer op het gebied van leverchirurgie en levertransplantaties. De transplantaties vinden in Aken plaats, maar de vooronderzoeken en controles na transplantatie van de (Nederlandse) patiënten in Maastricht. Uitwisseling van medische beeldvorming, zoals MRI en CT, gebeurt tot op heden nog steeds door middel van fysieke datadragers. Doorgaans zijn dat schijfjes, cd’s, waarop de resultaten van MRI of CT-scans gebrand worden, om vervolgens op reis te gaan van Maastricht naar Aken. Het is qua afstand niet ver, maar wel omslachtig, tijdrovend, en bovendien risicovol. Schijfjes kunnen verloren raken. Patiënten moeten twee keer bevraagd worden. Gegevens moeten in twee ziekenhuizen ingevoerd en opgeslagen worden.  

Grensstreken
Dat moet toch anders kunnen, dachten de partners aan beide zijden van de grens. En dus loopt er al een tijdje een project, Grensstreken genoemd, om te komen tot digitale uitwisseling van data. In eerste instantie alleen voor de samenwerking op het gebied van de leverchirurgie en de levertransplantaties. Het (pilot)project wordt getrokken door zorgverleners en ICT-medewerkers van beide ziekenhuizen, onder begeleiding van Nictiz, kennisorganisatie voor digitale informatie-uitwisseling in de zorg. Het ministerie van VWS financiert het project en kijkt op de achtergrond mee in verband met wetgeving. Inmiddels zijn partijen zo ver gevorderd, dat de eerste tests hebben plaatsgevonden.

Complex
Het lijkt geen rocket science, digitale data-uitwisseling, maar het schijnt technisch toch behoorlijk complex te zijn, vooral ook omdat de systemen in Nederland en Duitsland zo verschillend zijn dat communicatie tussen die systemen lastig is. MDL-arts en hepatoloog dr. Matthijs Kramer van het Maastricht UMC+: “Inmiddels kunnen de radiologiesystemen in Maastricht en Aken met elkaar ‘praten’. Maar het is complexer dan je zou denken.” En behalve technische waren er nog meer beren op de weg: ook operationeel, juridisch en op het gebied van de privacybescherming van de patiënt was het project Grensstreken een uitdaging.

Voordelen
De voordelen van digitale data-uitwisseling liggen voor de hand. Hoogleraar hepatologie prof. dr. Pavel Strnad, die namens het Uniklinik RWTH Aachen bij het project betrokken is, wijst vooral op het belang van snelheid. Digitale data-uitwisseling gaat immers veel sneller dan het fysiek versturen van schijfjes met patiëntengegevens via de post of per koerier. Strnad: “Bij levertransplantaties is snelheid belangrijk. Patiënten kunnen snel slechter worden. Mensen overlijden op de wachtlijst. Als er een lever beschikbaar komt voor transplantatie, willen we zo snel mogelijk handelen. Dan is het zonde als er tijd verloren gaat omdat de uitwisseling van data over te veel schijven verloopt.”

Ook zijn vakgenoot Kramer ziet de voordelen van digitale data-uitwisseling voor de patiënt. “Het is niet alleen sneller, maar ook veiliger. Zo’n cd met data gaat langs allerlei stations voordat die op de plaats van bestemming is aangekomen. Bij al die tussenstations kan de cd dus ook verloren of beschadigd raken. Als dat gebeurt, is dat een behoorlijke verstoring van het proces. Dat wil je uiteraard niet.”

MDO in Aken

Portal
In de nieuwe situatie geeft een arts in Maastricht een seintje naar de afdeling Radiologie dat hij of zij bepaalde beelden in Aken wil bespreken. Die beelden worden dan in Maastricht in een (landelijke) portal gezet, zodat ze er in Aken weer uitgehaald kunnen worden. Dat klinkt simpel, maar blijkt in de praktijk dus nog behoorlijk ingewikkeld te zijn door de verschillende systemen, die niet automatisch op elkaar aansluiten.

CMIO
Dr. Joep Veraart is dermatoloog en daarnaast Chief Medical Information Officer (CMIO) in het Maastricht UMC+. In die laatste hoedanigheid is hij initiator van het project Grensstreken. Veraart verbaast zich er nog steeds over dat er binnen de medische wereld zo’n achterstand is ten opzichte van andere maatschappelijke sectoren als het gaat om digitalisering van processen. “Data-uitwisseling is echt een ding in de zorg. Ziekenhuizen werken vaak nog met de fax, met schijfjes en USB-sticks. Wat dat betreft lopen we vijftien jaar achter bij andere sectoren. Dat zal onder meer met privacy te maken hebben.“ Veraart is al sinds 2008 betrokken bij ICT-onderwerpen en probeert een brug te slaan tussen zorg en ICT. “In de toekomst willen we veel meer dan nu digitaal en zelfs geautomatiseerd data uitwisselen. Niet alleen radiologie-beelden, maar ook laboratoriumgegevens, gegevens over medicijnen et cetera.” Volgens Veraart is - naast privacy/ gegevensbescherming/ toestemming van de patiënt - het proces daarbij de grootste uitdaging: “Je moet ervoor zorgen dat iedereen precies weet wat-ie moet doen. Met het kleinschalige project Grensstreken is dat nog overzichtelijk, maar als je gaat opschalen, dan wordt het complex.” 

Uniek
Al met al is het project om digitaal gegevens uit te wisselen over de grens bijzonder. Zelfs uniek voor Nederland. Het project Grensstreken is een onderdeel van een groter geheel van drie projecten van Nictiz in Nederland voor uitwisseling van data over de grens. Veraart: “Maar wij lopen daarin duidelijk voorop. Nergens in het land worden er op deze manier data uitgewisseld met buitenlandse klinieken. Daar mogen we trots op zijn. Het ministerie en zorgverzekeraars volgen dit proces ook nauwgezet.”

 

 

 

 

 

Sluit de enquête