Hartritmestoornissen stoppen met precisiebestraling

Radiotherapie voor een hart is een nieuwe en complexe behandelingsvorm om levensbedreigende kamerritmestoornissen (ventriculaire tachycardie) te bestrijden. In januari 2023 werd in het MUMC+/Maastro voor het eerst een patiënt met radiotherapie behandeld omdat zijn ritmestoornissen met bestaande behandelingen niet te onderdrukken waren. Deze ritmestoornissen ontstaan in de hartkamers en kunnen leiden tot een hartstilstand.

De behandeling was een unieke, nieuwe samenwerking tussen de afdeling cardiologie van het Maastricht UMC+ en Maastro. Dr. Rachel ter Bekke (cardioloog-elektrofysioloog) en dr. Karolien Verhoeven, (radiotherapeut-oncoloog) vormen de spil in deze samenwerking. “Maastricht UMC+ startte in 2021 het onderzoek naar de mogelijkheden van deze behandeling, in samenwerking met diverse Europese onderzoekscentra onder de naam STOPSTORM”, vertelt Karolien Verhoeven. “Dat we dit jaar voor het eerst in MUMC+ zelf een patiënt met deze behandeling konden helpen, was fantastisch voor onze teams.”  

Voorbereiding in 4D-beeld
Met de nieuwe, niet-invasieve radiotherapie wordt het zieke deel van het hart waar de ritmestoornis ontstaat, bestraald. Het is belangrijk dat de cardioloog met de radiotherapeut exact afstemt welk gebied in het hart bestraald moet worden. Daarnaast beweegt het hart continu en bij de bestraling wil je zo weinig mogelijk gezonde gebieden beschadigen. In de voorbereiding wordt die informatie door de radiotherapeut in een CT-plan ingevoerd en in 4D geprojecteerd. “We mogen natuurlijk niet te dicht bij kritieke structuren in het hart komen, dus we bepalen heel zorgvuldig de marges voor de bewegingen van het hart tijdens de bestraling. Omdat de behandeling zo nieuw was, hebben we tijdens de laatste voorbereidingen alle facetten van onze geplande behandeling nog eens online doorgenomen met de Amerikaanse arts die deze methode ontwikkelde.”

Perspectief bieden
Rachel ter Bekke en haar collega’s van cardiologie willen patiënten een perspectief kunnen bieden. “Ze hebben vaak al een jarenlang cardiologisch traject achter de rug. Met veel polibezoeken, medicatie, operaties en invasieve katheterablaties, omdat de snelle kamerritmestoornissen vaak pas jaren na een hartinfarct ontstaan of door littekenweefsel in het hart. Patiënten komen in aanmerking voor bestraling als alle andere behandelingen niet geholpen hebben. De eerste behandeling met radiotherapie was spannend voor ons. Karolien en ik moesten allebei een nieuwe ‘taal’ leren, want cardiologie en radiotherapie gebruiken verschillende vaktermen”, zegt Rachel ter Bekke. “Ook de 3D-plaatsbepaling van de ritmestoornis zoals we die bij cardiologie gebruiken, moest worden ‘vertaald’ naar een plaatsbepaling zoals die gebruikt wordt bij de radiotherapie. Die technische communicatie is nog volop in ontwikkeling. Maar met behulp van nieuwe technische software is dat gelukt. We kunnen nu het litteken al in beeld brengen voordat we in de patiënt gaan werken. De behandeling in de bestralingsruimte duurde slechts een half uur en was fysiek niet belastend voor de patiënt. Dat is een enorm verschil met de 4 tot 5 uur onder narcose als je een katheterablatie doet in de hartkatheterisatiekamer. Als cardioloog ben ik gewend om meteen te zien of een behandeling succesvol is. Bij deze behandeling zie je echter niets gebeuren en moet je vaak wekenlang afwachten wat het resultaat zal zijn. Dat was voor mij wel een vreemde gewaarwording. Maar gelukkig verminderden de klachten bij onze eerste patiënt al snel.  
Onze onderzoeksgroep staat paraat om deze behandeling te bieden aan patiënten met kamerritmestoornissen en structureel hartlijden. We verwachten goede resultaten en een betere kwaliteit van leven voor deze patiënten.”

Rachel ter Bekke en Karolien Verhoeven
dr. Rachel ter Bekke en dr. Karolien Verhoeven
Wie komt in aanmerking voor precisie-bestraling?

Patiënten met levensbedreigende kamerritmestoornissen (ventriculaire tachycardieën), waarbij medicatie en eerdere katheterablatieingrepen niet hebben geholpen, komen in aanmerking voor bestraling. Zij kunnen hun huisarts of cardioloog vragen om contact op te nemen via cardioablatie@maastro.nl.

Logo Maastro

Maastro biedt radiotherapie, voornamelijk bij de behandeling van kanker. Elke dag zetten de medewerkers van Maastro zich met passie én compassie in om patiënten met kanker de best mogelijke behandeling te geven. Dat betekent: de grootste kans op genezing en zo min mogelijk bijwerkingen. De patiënt is altijd het uitgangspunt: hij of zij bepaalt wat er wel of niet gedaan wordt.

Voor meer informatie, ga naar de website van Maastro

Ger Beckers

Van de bestraling zelf heb ik totaal niets gevoeld. Zelfs de kleine brandvlekjes waarvoor ze me gewaarschuwd hadden, had ik niet

Patiënt: ‘Bestraling was mijn enige kans op een normaler leven’

De heer Ger Beckers  uit Born had in 1991 zijn eerste hartinfarct. In oktober 2022 volgde een tweede infarct waarna hij ruim 4 weken in coma op de ic lag. De kamerritmestoornissen die hij hieraan overhield werden twee keer behandeld met een katheterablatie, maar met slechts gedeeltelijk resultaat. Midden in zijn hart bleef het littekenweefsel gevaarlijke kamerritmestoornissen veroorzaken. Medicijnen en revalidatie bij Adelante hielpen niet. “Ik had destijds veel pijn en kon geen normaal leven leiden. Terwijl ik in de zomer van 2022 samen met mijn vrouw Annie nog gemakkelijk 40 km per dag fietste. De weken dat ik op de ic lag waren heftig, ook voor mijn vrouw en onze familie. Mijn cardioloog dr. Ter Bekke vertelde me eerlijk dat ze me met de gebruikelijke behandelingen niet meer verder kon helpen. Mijn enige en laatste kans was nog bestraling van mijn hart. Anders zou ik de rest van mijn leven het ziekenhuis in- en uit blijven gaan. Ze gaf aan mijn vrouw Annie en mij duidelijke uitleg. Als het zou lukken, zou ik van de kamerritmestoornissen af zijn en weer een meer normaal leven kunnen leiden. Maar het zou ook mis kunnen gaan en er was geen garantie dat de behandeling zou lukken. Het was fijn dat de arts alle tijd nam om ons te doordringen van de risico’s. Dat gaf ons veel vertrouwen, maar eigenlijk hadden we geen keus: ziekenhuis in en uit zou ook geen leven zijn.

Niets gevoeld
De dag van de behandeling was voor mij vooral mentaal heftig en emotioneel. Annie had vanaf het begin al vertrouwen dat het goed zou komen en ik had me voorgenomen dat ik mijn kleindochter van anderhalf wilde zien opgroeien. Dat was waarvoor ik het deed. Toen ik beneden in de behandelkamer kwam, stond er al een heel team klaar. De behandeling gebeurde terwijl ik bij mijn volle bewustzijn was. Ik kreeg plakkers op mijn lijf voor allerlei metingen en vervolgens werd een apparaat over me heen gezet. Ik heb me toen maar helemaal overgegeven aan de artsen. Van de bestraling zelf heb ik totaal niets gevoeld. Zelfs de kleine brandvlekjes waarvoor ze me gewaarschuwd hadden, had ik niet.

In de volgende dagen had ik steeds minder last van de kamerritmestoornissen. Na een week voelde ik er zelfs helemaal niks meer van. Ik had wel nog geruime tijd nodig om weer op krachten te komen, want na mijn lange tijd aan de hart-longmachine op de ic was mijn conditie totaal weg. Terwijl ik voorheen altijd al een goede conditie had door mijn actieve leven. Dat was trouwens een belangrijk voordeel om de behandeling goed te kunnen doorstaan. Als je geen keuze meer hebt, is dit deze bestraling een geweldige oplossing voor mensen met kamerritmestoornissen. We hopen dat mijn klachten nog heel lang wegblijven. Want je kunt wel een tweede keer behandeld worden, maar dat kan niet eindeloos doorgaan. Annie en ik kijken dankbaar en met een fijn gevoel terug op hoe goed we begeleid zijn en hoe liefdevol we behandeld zijn door de artsen en verpleegkundigen.”

Enkele weken na het interview is meneer Beckers helaas overleden. Het was de wens van hemzelf en zijn nabestaanden dat het verhaal over zijn behandeling wel zou worden gepubliceerd.

Sluit de enquête