Internationale belangstelling voor behandeling beroertes in Maastricht
Van 6 tot en met 8 mei 2026 staat Maastricht in het teken van de European Stroke Organisation Conference (ESOC). Dit jaarlijkse congres over beroertezorg — van herseninfarct tot hersenbloeding — is in twaalf jaar tijd uitgegroeid tot een internationaal topevenement. Dit jaar komt de wereldwijde beroertegemeenschap samen in het MECC Maastricht, waar meer dan 4.000 deelnemers uit 100 landen worden verwacht. Daarmee is ESOC het grootste medische congres dat ooit in de stad plaatsvond; in heel Zuid-Limburg zijn de hotels voor deze periode volgeboekt. Dat juist Maastricht dit jaar gaststad is, ziet organiserend voorzitter prof. dr. Wim van Zwam als een terechte erkenning voor het baanbrekende werk dat de afgelopen 25 jaar vanuit het Maastricht UMC+ is verricht.
Interventieradioloog Wim van Zwam:
Wereldwijd de basiszorg beschikbaar maken
“Jaarlijks krijgen 30.000 mensen in Nederland een herseninfarct en nog eens 10.000 mensen een hersenbloeding. Het merendeel van de patiënten is ouder, maar een beroerte kan op elke leeftijd optreden. Sinds wij bij een herseninfarct in staat zijn om een bloedstolsel uit een bloedvat te verwijderen, een trombectomie, is de kwaliteit van leven voor deze patiënten in de laatste 20 jaar enorm vooruitgegaan”, ziet interventieradioloog prof. dr. Wim van Zwam.
Het gouden ei
“Mede op initiatief van het Maastricht UMC+ hebben we in 2015 met een groot onderzoek - de MR CLEAN-studie - aangetoond dat onze revolutionaire trombectomiebehandeling bij een herseninfarct enorme gezondheidswinst oplevert. Trombectomie was het gouden ei. Meer dan de helft van de patiënten kan door deze behandeling weer een grotendeels zelfredzaam leven leiden. Voorheen kwam een groot deel van de patiënten na een herseninfarct met zware beperkingen, handicaps en afhankelijkheid in verzorgingshuizen terecht. Aan een onbehandeld herseninfarct ga je meestal niet dood, maar raak je doorgaans wel (zwaar) gehandicapt. Dankzij deze ingreep besparen we dus enorm veel leed én zorgkosten gedurende de rest van het leven van de patiënt.”
Zoveel mogelijk artsen opleiden
Van Zwam noemt het bijzonder dat ESOC helemaal om beroertes draait, dus slechts om één bepaalde aandoening. “Helaas is de medische zorg nog niet overal zo gunstig als in Nederland. Ik zie het als een van mijn taken om internationaal zoveel mogelijk artsen op te leiden voor een trombectomie. Tijdens ESOC geven we ook trainingen en workshops. Iedereen is ervan overtuigd dat deze basiszorg bij herseninfarcten enorme gezondheidswinst én economisch voordeel oplevert. Maar voor de benodigde investeringen moeten we ook de overheden, ziekenhuizen en verzekeraars meekrijgen. Mijn droom is dat op z’n minst de basiszorg wereldwijd beschikbaar komt. Zodat geen patiënt ter wereld nog de boot mist.”
“Ik heb zoveel méér functies terug dan eerst gedacht, dus ik vind dat ik niet mag klagen. In mijn hoofd ben ik niet veranderd en dat had ook anders kunnen zijn.
MR CLEAN-studie
De MR CLEAN-studie was een baanbrekend Nederlands onderzoek naar de behandeling van ernstige herseninfarcten. Het MUMC+ was een van de coördinerende ziekenhuizen van deze studie. Het onderzoek toonde aan dat patiënten beter herstellen wanneer artsen het bloedstolsel niet alleen met medicijnen proberen op te lossen, maar het ook via een katheter uit het afgesloten hersenvat verwijderen: een behandeling die trombectomie heet. Door dit bewijs groeide trombectomie uit tot standaardzorg voor geselecteerde patiënten met een groot herseninfarct, als zij op tijd behandeld kunnen worden.
Vasculair neuroloog Julie Staals:
Hoe sneller we handelen, hoe groter de kans op herstel
“Als we snel en goed behandelen, is de kans op herstel na een beroerte het grootste”, zegt vasculair neuroloog prof. dr. Julie Staals. “Als we bij iemand symptomen van een beroerte ofwel CVA (cerebrovasculair accident) zien, kan dit door een herseninfarct of een hersenbloeding komen. Beide geven dezelfde symptomen. Alleen met een hersenscan zie je het verschil.”
Hersenbloeding of herseninfarct
“Bij iemand met een hersenbloeding is een bloedvat in de hersenen gescheurd. Deze patiënten kunnen maar beperkt behandeld worden. Bijvoorbeeld door de bloeddruk te verlagen of operatief de bloeding weg te halen. Maar het is nog niet altijd duidelijk of een operatie wel de goede behandeling is. Daar doen Nederlandse artsen nu onderzoek naar. Een herseninfarct komt vaker voor. Bij deze patiënten is een bloedstolsel ontstaan dat in de hersenen een bloedvat afsluit. Deze patiënten kunnen vaak wel redelijk tot goed behandeld worden als ze op tijd in het ziekenhuis zijn. Want hoe langer de afsluiting van een bloedvat duurt, hoe meer onherstelbare hersenschade zal ontstaan.”
De beste kansen voor de patiënt
“De behandeling van een herseninfarct kan op twee manieren”, legt Staals uit. “We kunnen via een infuus medicijnen toedienen die het stolsel oplossen. Deze behandeling bestaat sinds de jaren ’90 en noemen we intraveneuze trombolyse (IVT). De tweede behandelmethode, de intra-arteriële trombectomie (IAT), bestaat pas sinds 2010. Hierbij gaan we met minuscule instrumentjes via een katheter in een bloedvat in de lies naar het stolsel in de hersenen, om het stolsel eruit te zuigen of te trekken.”
24/7 parate zorg
In Nederland is de zorg voor deze patiënten met een herseninfarct heel goed georganiseerd. Bij het Maastricht UMC+ staat 24/7 een heel team klaar om snel te handelen. Op de Spoedeisende Hulp van alle Limburgse ziekenhuizen zorgt een deskundig team eerst dat de patiënt zo snel mogelijk gestabiliseerd wordt. Als een IAT mogelijk is, wordt de patiënt vervolgens met de ambulance naar het MUMC+ gebracht. Staals: "Op onze vaatkamer zitten de neuroloog, radioloog, radiologisch laborant en interventieradioloog klaar om de trombectomie uit te voeren. Met ondersteuning van een anesthesist of speciaal getraind verpleegkundige voeren ze de ingreep zo snel mogelijk uit. Zo’n gespecialiseerd team dag en nacht paraat houden is een enorme opgave en prestatie. Ook voor de logistiek in de rest van de provincie. En dat geldt voor alle 18 Nederlandse centra waar we deze trombectomie kunnen uitvoeren."
CVA-zorgketens
De nazorg en revalidatie zijn in Nederland ook goed geregeld: “We kennen nu CVA-zorgketens die de zorg al sinds de jaren ’90 goed op elkaar afstemmen. Met intensieve revalidatie en afdelingen speciaal voor ouderen in centra in heel Nederland. Ook de eerstelijnszorg is er goed op ingespeeld met fysio- en ergotherapie, logopedie, thuiszorg en huisartsenzorg in de eigen omgeving van de patiënt.”
Radioloog in opleiding en onderzoeker Bob Knapen:
Van doorbraak naar verfijning en betere selectie
Een van de vele onderzoekers die op het ESOC zijn onderzoeksbevindingen presenteert, is radioloog in opleiding en onderzoeker dr. Bob Knapen. Hij werkt mee aan de doorontwikkeling van de IAT-behandeling. “In het Maastricht UMC+ behandelen we tegenwoordig 250 patiënten per jaar met trombectomieën. Als wij kunnen bewijzen dat er méér patiënten baat hebben bij de behandeling, kunnen we nog veel meer mensen gaan helpen.”
Inzichten eerdere studies
In 2015 werd al door de MR CLEAN-studie bewezen dat het verwijderen van een bloedstolsel in de hersenen in de meeste gevallen effectiever is dan alleen bloedverdunnende middelen gebruiken. In het vervolgonderzoek MR CLEAN-LATE bleek dat de methode niet slechts tot 6 uur, maar zelfs tot 24 uur na het ontstaan van een herseninfarct nog effectief was. Dit nieuwe inzicht leidde wereldwijd tot aanpassing van de richtlijnen.
Behandeling bespaart zorgkosten
“De logische conclusie lijkt dat we dus alle patiënten met een herseninfarct met trombectomie moeten behandelen”, zegt Knapen. “Maar helaas ligt dat in een klein deel niet zo eenvoudig. Trombectomie brengt ook risico’s mee, zoals een hersenbloeding of invaliditeit. Dus je kunt de situatie van de patiënt ook onbedoeld erger maken met de behandeling. Bovendien kan het grote extra druk op de beschikbare zorg en financiële middelen geven. Dus al met al is het de vraag of je deze behandeling wel bij iedere patiënt moet gaan toepassen.”
Wereldwijd duidelijke richtlijnen
“Als artsen moeten we voortdurend keuzes maken. En patiënten die er nadeel van hebben, moeten we er vooraf uit halen. Op dit moment is nog niet zwart/wit aan te wijzen wie binnen de huidige richtlijnen geen goede kandidaat is voor een trombectomie. Met mijn onderzoeken hoop ik dat dit steeds duidelijker gaat worden. Ik hoop dat AI ons in de toekomst gaat helpen met die selectie. Mijn droom is dat we duidelijke richtlijnen voor de IAT-materialen krijgen, die voor iedere arts ter wereld te raadplegen zijn. Al zijn helaas lang niet overal ter wereld de kennis en juiste materialen beschikbaar.”
Meer weten over ESOC?
Het grootste medische congres ooit in Maastricht
Isa Groenen (24) uit Kanne had een hersenstaminfarct:
Dat ik nog zó sportief zou worden, had ik nooit gedacht
Op haar 18e kreeg Isa Groenen een herseninfarct door een bloedprop in de hersenstam. Gelukkig kon deze prop operatief verwijderd worden in het Maastricht UMC+. Dit gebeurde via een trombectomie. Wie Isa nu ontmoet ziet een vrolijke jonge meid die zich niet uit het veld laat slaan door een arm die niet meer functioneert. Ze loopt en spreekt wat moeilijk, maar is goed verstaanbaar en kan zich prima zelfstandig redden in haar eigen huisje. Sinds twee jaar rijdt ze zelfs in haar eigen auto.
Die fatale ochtend in april 2020 kon Isa niet opstaan: ze was verward, niet aanspreekbaar en overstrekte haar lichaam. Door haar leeftijd werd niet meteen aan een beroerte gedacht, waardoor kostbare tijd verloren ging. Toen ze naar de Spoedeisende Hulp van het Maastricht UMC+ werd gebracht, ging het snel. Een CT-scan bracht de bloedprop in haar hersenen in beeld en daarop volgde een succesvolle trombectomie. Helaas had het al met al een paar uur geduurd eer Isa in het ziekenhuis kwam. Mogelijk was daardoor al meer hersenschade ontstaan.
Niet kunnen reageren
Bovendien ontstond na de ingreep een ernstige complicatie. Isa kreeg gedurende 2 weken het ‘locked in’-syndroom: een verlamming van haar hele lichaam: “Ik leek bij bewustzijn, maar kon niet praten, niet bewegen en dus niet reageren. Dat was een vreemde gewaarwording. Alleen door met mijn ogen te bewegen kon ik een beetje communiceren.” Voor haar revalidatie ging Isa eerst naar Adelante in Hoensbroek en later naar het Daan Theeuwes Centrum in Woerden. “Tijdens de revalidatie leerde ik rechtop zitten en mijn hoofd rechtop houden. Ook spreken moest ik opnieuw leren. Uiteindelijk leerde ik ook weer lopen met een spalk om mijn been. Met mijn rechterhand kon ik inmiddels het toetsenbord van mijn spraakcomputer bedienen en uit een cognitieve test bleek dat ik nog altijd een HBO-studie kon volgen. Mijn ouders waren er al op voorbereid dat ik mogelijk de rest van mijn leven in een rolstoel zou zitten. Maar die gedachte heb ik zelf nooit gehad. Zelf ging ik er altijd vanuit dat het wel goed zou komen met mij.”
Behouden wat ik nu kan
“Ik heb zoveel méér functies terug dan eerst gedacht, dus ik vind dat ik niet mag klagen. In mijn hoofd ben ik niet veranderd en dat had ook anders kunnen zijn. Dat zag ik wel om mij heen in het revalidatiecentrum. Ik heb een intensief revalidatietraject van anderhalf jaar doorlopen om te komen tot waar ik nu ben. Met mijn fysio blijf ik wel werken aan het behoud van wat ik nu kan. Ik heb mijn beperkingen helemaal geaccepteerd. Natuurlijk heb ik wel mijn verdrietige momenten, maar ik verbaas mensen in mijn omgeving vaak met wat ik inmiddels allemaal weer zelf kan. Ik vind het ook niet meer moeilijk om hulp te vragen als me iets echt niet lukt.”
Stage activiteitenbegeleiding
“Voorheen was ik een onbezorgde, beetje lakse puber, die hield van drinken en blowen met vrienden. Inmiddels ben ik volwassener en ben ik tweedejaars student orthopedagogische begeleiding. In mijn stage begeleid ik nu cliënten in de dagbesteding. Cliënten fysiek begeleiden is voor mij niet haalbaar, maar activiteitenbegeleiding en 1-op-1-begeleiding van jongeren bijvoorbeeld wel. Ik begrijp ze soms ook beter.”
Sport ontdekt
Isa ziet zichzelf niet alleen als haar beperkingen. “Ook met beperkingen kun je een leuk leven leiden. Het liefst ga ik lekker hardlopen met behulp van mijn framerunner. En deze zomer ga ik aangepast surfen en veel wandelen. Eigenlijk heb ik nu pas ontdekt hoe leuk sporten is, en dat ik dingen zoals zeilen en duiken tóch kan! Dat ik zó sportief zou worden, had ik nooit van mezelf gedacht.”
