Kindermishandeling… dichterbij dan je denkt
Gemiddeld zit in elke schoolklas een kind dat mishandeld wordt. Jaarlijks worden in Nederland 117.000 kinderen slachtoffer van kindermishandeling. Omdat steeds meer gezinnen kampen met grote geldzorgen, kunnen de spanningen in huis oplopen. Die stress vergroot ook het risico op kindermishandeling, weten de kinderartsen Birgit Levelink en Anne Custers van het Maastricht UMC+. In de Week tegen Kindermishandeling van 14 t/m 20 november willen ze onder de aandacht brengen dat bespreekbaar maken van risicofactoren voor kwetsbaarheid in gezinnen, zoals zorgen over geld, kan helpen om kindermishandeling te voorkomen.
“Bij kindermishandeling denk je wellicht het eerst aan lichamelijke mishandeling, maar psychische of emotionele mishandeling kan evenveel impact hebben op het leven van een kind”, zegt Birgit Levelink. “Ook als een kind getuige is van huiselijk geweld tussen volwassenen is dit kindermishandeling, want ook dit kan kinderen emotioneel beschadigen en een onveilig gevoel geven. Kinderen die te maken krijgen met kindermishandeling of huiselijk geweld kunnen zich meestal minder goed ontwikkelen.” Het Maastricht UMC+ heeft een belangrijke signaalfunctie als het gaat om kindermishandeling. Een vermoeden van kindermishandeling kan ontstaan op de eerste hulp maar ook op elke andere afdeling waar een kind verblijft of behandeld wordt.
1 op de 3 ouders maakt zich dagelijks zorgen over geld.
1 op de 11 kinderen ervaart thuis armoede.
Financiële problemen en kindermishandeling mag je niet zomaar aan elkaar koppelen. Maar wanneer ouders veel zorgen hebben om geld, kunnen ze veel stress ervaren, waardoor ze soms minder goed kunnen zorgen voor hun gezin. “Daarnaast kunnen kinderen ook direct problemen ervaren door geldtekort. Ze komen zonder ontbijt of eten naar school waardoor ze zich minder goed kunnen concentreren, of worden gepest door klasgenoten omdat ze geen nieuwe kleren hebben. Artsen voelen vaak barrières om te vragen naar niet-medische risicofactoren voor kindermishandeling zoals de financiële situatie van ouders”, beseft Anne Custers. “Maar als ouders met vertrouwenspersonen in hun omgeving over hun geldzorgen kunnen praten helpt dat veel. De ouders voelen zich dan gesteund en samen kan naar oplossingen gezocht worden, voordat er onoplosbare schulden of sociale isolatie ontstaan. Als ik als kinderarts naar de financiële situatie van een gezin vraag, vinden ouders dat soms vervelend. Maar als ik uitleg waarom ik het vraag en wat ik met die informatie doe, begrijpen ze het. Meestal zijn ze zelfs opgelucht dat ze erover kunnen praten. Het is belangrijk dat je als vertrouwenspersoon niet oordeelt, maar eerlijk bent en interesse toont.”
Zorgen om een kind?
Iedereen die zich zorgen maakt om een kind of om een volwassene met kinderen, kan eerst anoniem om advies vragen bij Veilig Thuis via telefoon: 0800-2000 (gratis 24/7 bereikbaar). Indien nodig kun je daarna hier ook melding maken van een situatie. Kinderen en jongeren kunnen elke dag van 11.00 tot 21.00 uur om raad vragen bij de Kindertelefoon: 0800-0432 en via de chat.
Slachtoffers van kindermishandeling vertellen soms jaren later dat ze als kind wel aanvoelden dat de dokter, docent of buurvrouw wel leken door te hebben dat de situatie niet klopte. Maar dat die mensen toen nooit hebben doorgevraagd. Terwijl ze dan echt wel eerlijke antwoorden hadden gekregen van het kind. “Als we de problemen van ouders tijdig signaleren door ernaar te vragen kunnen we ook vragen wat voor soort hulp ze nodig hebben om hun stress weg te halen”, stelt Birgit Levelink. “Misschien zijn ze geholpen met praktische hulp, kinderopvang, een financiële coach of gezinsbegeleiding. Of kunnen ze gebruik maken van een ondersteuningsfonds bij schulden. Binnen het ziekenhuis hebben we speciale teams die kunnen ondersteunen bij het zoeken naar oplossingen op maat”.
Artsen en zorgmedewerkers zijn verplicht om bij een vermoeden of constatering van kindermishandeling de meldcode te volgen. “Het doorlopen van de meldcode betekent niet altijd een melding bij Veilig Thuis”, zegt Anne Custers. “Ik leg altijd uit aan ouders welke stappen we moeten nemen. Dat begint bij het objectief luisteren naar het verhaal van de ouders. De meeste ouders staan wel open voor vrijwillige hulp, want ze willen hun kinderen bijna nooit opzettelijk kwaad doen. Kindermishandeling komt meestal voort uit onmacht. We willen dat kindermishandeling en huiselijk geweld stopt en liever nog voorkomen wordt.”
Op woensdag 16 november 2022 vindt de jaarlijkse conferentie van de Beweging Limburg tegen Kindermishandeling plaats. De online conferentie is gericht op het vroegtijdig signaleren van risicofactoren en daarmee voorkomen van kindermishandeling. Dit jaar is er extra aandacht voor stress door geldnood en armoede. Iedereen die in dit onderwerp geïnteresseerd is kan deelnemen door het aanmeldformulier op deze website in te vullen: Beweging Limburg tegen Kindermishandeling - Provincie Limburg. Dus ook ouders, verzorgers en medewerkers in het onderwijs, bij kinderdagverblijven, instellingen voor geestelijke gezondheid, politieagenten of andere hulpverleners.
De conferentie wordt georganiseerd door de ambassadeurs Birgit Levelink (kinderarts MUMC+) en Ruud Weijnen (huisarts) van de Beweging Limburg tegen kindermishandeling.