Niet meer roken én vapen: zo helpt de Stoppen met roken-poli
Bij de Stoppen met roken-poli van het Maastricht UMC+ melden zich steeds vaker mensen die willen stoppen met vapen. Soms roken ze daarnaast ook nog sigaretten. Anderen zijn juist gaan vapen om te stoppen met roken, maar merken dat ook vapen moeilijk is om los te laten. “We zien de laatste jaren echt meer mensen die hulp zoeken omdat ze vapen en daar niet meer vanaf komen. Ook jongere patiënten,” vertelt Maxime Nieman, verpleegkundig specialist longziekten.
De Stoppen met roken-poli van het Maastricht UMC+ helpt mensen die onder behandeling zijn in het ziekenhuis en willen stoppen met roken of vapen. Dat kan gaan om patiënten met longproblemen, maar ook om mensen die een operatie krijgen, een kinderwens hebben of om een andere medische reden hun gezondheid willen verbeteren. Zij worden meestal verwezen door hun medisch specialist. “Jaarlijks zijn dat er zo’n 300, waarvan we er ongeveer 250 daadwerkelijk begeleiden,” aldus Nieman.
Gezondheid als motivatie
De meeste mensen die bij de Stoppen met roken-poli komen, doen dat omdat ze hun gezondheid willen verbeteren. “Gezondheid staat bijna altijd voorop,” zegt Nieman. “Mensen merken dat roken invloed heeft op hun conditie, hun longen, hun bloeddruk of hun herstel na een operatie.” Ook bij een kinderwens speelt stoppen een belangrijke rol: roken kan invloed hebben op de vruchtbaarheid en op een zwangerschap. Ook financiële redenen zijn een factor.
Bij vapen ligt de motivatie soms wat anders. Sommige mensen zijn ooit gaan vapen om minder of niet meer te roken. Maar vervolgens lukt het niet om ook met die vape te stoppen. “Dan is het probleem eigenlijk verschoven,” zegt Nieman. “Daarom kijken we goed naar wat iemand gebruikt en wat nodig is om verantwoord af te bouwen.”
De verpleegkundige als steun in de rug
De begeleiding op de Stoppen met roken-poli is persoonlijk en praktisch. Nieman voert meestal het eerste telefonische gesprek. Daarin bespreekt ze of iemand gemotiveerd is om te stoppen en wat de reden daarvoor is. Daarna neemt een van de vier longverpleegkundigen van poli de begeleiding over.
Tijdens een intakegesprek van ongeveer drie kwartier brengt de verpleegkundige samen met de patiënt in kaart hoe lang iemand rookt of vapet, welke stoppogingen al zijn gedaan en welke momenten moeilijk zijn. Vervolgens maken ze samen een stopplan. Vaak worden daarbij hulpmiddelen ingezet, zoals nicotinevervangers of medicijnen. De patiënt kiest een stopdatum en krijgt daarna telefonische begeleiding. Het traject kan een jaar duren.
Een andere aanpak voor vapen
Stoppen met vapen vraagt soms om een wat andere aanpak dan stoppen met roken, vertelt Nieman: “Bij sigaretten is meestal goed in te schatten hoeveel iemand rookt: vijf, tien of twintig per dag. Bij vapen ligt dat anders. Mensen nemen vaak verspreid over de hele dag trekjes. Ook is niet altijd duidelijk hoeveel nicotine er precies in een vape zit. En dat moet je wel weten om de juiste ondersteuning te kunnen bieden.” Stoppen met vapen vergt dus wat extra uitzoekwerk.
Ook de gewoonte werkt anders, vertelt Nieman: “Een sigaret is op een gegeven moment op. Een vape blijft beschikbaar. Daardoor kan het gebruik ongemerkt doorgaan: thuis, onderweg, na het eten of bij stress. Juist dat maakt stoppen soms erg moeilijk.”
Doorbreken van gewoontes
Daarom is stoppen niet alleen afscheid nemen van een sigaret of vape, maar ook het aanleren van nieuwe gewoontes. Geen sigaret meer na het ontbijt, maar meteen tandenpoetsen of een korte wandeling. Niet meer automatisch vapen tijdens het winkelen, maar een flesje water meenemen. En geen rookpauze meer op het werk, maar een rondje lopen. Het lijken kleine veranderingen, maar juist die helpen om vaste patronen te doorbreken.
De longverpleegkundigen van de Stoppen met roken-poli spelen hierbij een belangrijke rol. Ze helpen patiënten in te zien wanneer de verleiding het grootst is en zoeken mee naar haalbare alternatieven. Dat geeft houvast, juist op de momenten dat het moeilijk wordt. Tegelijkertijd begint stoppen bij iemand zelf. “De motivatie om dit te doen moet van de patiënt komen,” zegt Nieman. “Maar wij kunnen helpen om het vol te houden.”
Ook stoppen?
Rookt of vapet u en bent u patiënt in het MUMC+? Bespreek dan met uw arts of verpleegkundige of begeleiding via de Stoppen met roken-mogelijk is. Geen patiënt van het MUMC+, neem dan contact op met uw huisarts. Die kan zelf begeleiden, de praktijkondersteuner inschakelen of helpen bij het vinden van andere passende ondersteuning. Lukt dit niet, dan kan eventueel verwezen worden naar de Stoppen met roken-poli van het MUMC+. Begeleiding bij het stoppen met roken wordt vergoed vanuit de basisverzekering.
