Van onderzoek naar betere zorg
Wetenschappelijke inzichten kunnen de zorg veranderen. Maar tussen nieuwe ontdekkingen en een echte verbetering voor de patiënt zit vaak een wereld van tijd, regels en geld. Dankzij het landelijke sectorplan Medische en Gezondheidswetenschappen krijgen onderzoekers meer ruimte om hun kennis direct toe te passen in de praktijk.
Sectorplan: Versnellen op gezondheid
Sinds 2023 krijgen de umc’s vijf jaar lang jaarlijks 40 miljoen euro van de overheid voor het sectorplan Medische en Gezondheidswetenschappen. Dit geld is bedoeld om onderzoekers en docenten meer rust en ruimte te geven, door extra banen en vaste aanstellingen mogelijk te maken. Zo wordt de basis van onderzoek en onderwijs versterkt, en kunnen we beter inspelen op de grote uitdagingen in gezondheid en zorg.
Een van de thema’s is ‘van fundamenteel onderzoek tot kliniek en praktijk’. Met het Translate2Clinic Research Fellowship krijgen getalenteerde academisch medisch specialisten de kans om kennis uit fundamenteel onderzoek te vertalen naar toepassingen in de klinische praktijk.
Tijd voor onderzoek
De rode draad in hun verhaal is de wens om een brug te slaan tussen fundamenteel onderzoek en de dagelijkse patiëntenzorg. "Tijd is als medisch specialist het allergrootste probleem als je onderzoek wilt combineren met taken in het ziekenhuis en binnen het onderwijs," vertelt Peggy. "Dit fellowship geeft naast erkenning ook daadwerkelijk toegewezen tijd voor onderzoek." Stefan herkent dit: "Na mijn opleiding tot chirurg merkte ik dat het werk in het ziekenhuis mijn volle aandacht kreeg en dat wetenschap verschoof naar de avonduren en weekenden. Die situatie maakte het lastig om een onderzoekslijn op te zetten. Het fellowship zorgt voor bewaakte onderzoekstijd, waardoor je als onderzoeker een stap vooruit kunt zetten.”
Reint Jellema, Peggy de Vos van Steenwijk, Floor Heubel-Moenen en Stefan Bouwense.
Innovatieve onderzoekslijnen
De onderzoeken van de fellows richten zich op verschillende medische uitdagingen. Stefan doet onderzoek naar massaspectrometrie. Deze techniek wordt gebruikt om de structuur en chemische eigenschappen van moleculen te bepalen en kan helpen bij het beter diagnosticeren van kanker en cystes (blaasjes) in de alvleesklier. "Het vaststellen van alvleesklierkanker en cystes in de alvleesklier is lastig in de kliniek. Vaak kunnen we de diagnose of het risico op kanker slecht inschatten, waardoor we patiënten onder- of juist overbehandelen. Door massaspectrometrie toe te passen op stukjes weefsel hopen we een betere persoonlijke behandeling mogelijk te maken," licht hij toe.
Peggy richt zich op de rol van het vaginale microbioom bij HPV-gerelateerde kanker (onder andere baarmoederhalskanker). "Dit microbioom beïnvloedt het immuunsysteem en andersom, maar hoe deze processen precies werken is onbekend," vertelt ze. "Meestal wordt het HPV-virus door het lichaam zelf opgeruimd, maar bij sommige patiënten lukt dit niet. Ons onderzoek laat zien dat het immuunsysteem een belangrijke rol speelt hierin, maar ook dat een verstoring van het vaginale microbioom het opruimen van het virus lijkt te hinderen. Het verband hiertussen is wat wij nu gaan onderzoeken.
Reint werkt aan het verbeteren van de behandeling van hersenschade na zuurstoftekort bij pasgeboren baby's. "De huidige behandeling, waarbij we koeling toepassen, werkt niet goed genoeg. Ongeveer de helft van de kinderen met zuurstoftekort bij de geboorte ontwikkelt nog steeds cerebrale parese: een blijvende bewegingsstoornis met levenslange beperkingen," legt hij uit. "In eerdere preklinische studies toonden we aan dat stamceltherapie positieve effecten heeft op de hersenontwikkeling na zuurstoftekort rondom de geboorte. Nu gaan we onderzoeken wat het beste moment is om deze therapie in combinatie met koeling te starten om hersenschade te voorkomen."
Floor onderzoekt hoe de ‘Maastricht Flowchamber’-test gebruikt kan worden bij de diagnose van een stollingsstoornis. “Met deze test brengen we de bloedstolling realistischer in beeld dan ooit tevoren,” legt ze uit. “Tijdens mijn promotieonderzoek ontdekte ik dat deze methode unieke inzichten oplevert bij patiënten met een bloedingsneiging zonder duidelijke oorzaak. Dat maakt het een veelbelovende aanvulling op de bestaande diagnostiek.” Maar er is nog werk aan de winkel: “De grootste uitdaging is nu om de test sneller, eenvoudiger en beter toepasbaar te maken voor gebruik in de kliniek.”
Multidisciplinaire samenwerking
Wat opvalt is het belang van samenwerking in alle onderzoeksprojecten. De fellows werken samen met verschillende disciplines, van laboratoriumspecialisten tot clinici en van technologen tot ethici. "Het is ontzettend motiverend om samen te werken aan een gemeenschappelijk doel," benadrukt Floor. "Dit project weerspiegelt mijn overtuiging dat samenwerking essentieel is voor innovatie en verbetering van de patiëntenzorg. Ik haal daar ontzettend veel plezier en voldoening uit."
Reint deelt dit enthousiasme: "Ik vind het fijn om samen met een grote groep enthousiaste mensen te werken aan ons uitdagende project. Het maakt me trots om te kunnen werken in een multidisciplinair team van artsen, verpleegkundigen en onderzoekers dat tot de wereldtop in dit veld behoort."
Impact op patiëntenzorg
De fellows delen allemaal de ambitie om de patiëntenzorg concreet te verbeteren. "Door de continue wisselwerking tussen klinisch en fundamenteel onderzoek en door het perspectief van ouders en patiënten te betrekken, kunnen we samen de behandeling voor patiënten sneller verbeteren," zegt Reint.