Het immuunsysteem tijdens de zwangerschap: een black-box
Sinds ze vrouwen ontmoette die eerder een zwangerschapsvergiftiging doormaakten, heeft Denise Habets een missie. “Ik zou heel graag de zorg voor deze vrouwen verbeteren, met betere uitkomsten voor moeder en baby. De zwangerschap is vaak nog een black-box voor de wetenschap.” Habets richt zich op de rol van het immuunsysteem tijdens de zwangerschap. Een gesprek met een onderzoeker met hart voor patiëntenzorg én onderwijs.
Kun je uitleggen wat jouw vakgebied, de reproductieve immunologie, inhoudt?
“Zeker! Kort gezegd draait het om zwangerschapscomplicaties waarbij het immuunsysteem een rol zou kunnen spelen. Dat systeem beschermt ons normaliter tegen lichaamsvreemde invloeden van buitenaf, zoals virussen. Een baby in de buik van een vrouw bestaat voor de helft uit genetisch materiaal van vader, wat feitelijk ook lichaamsvreemd is. Waarom het immuunsysteem van de moeder dat accepteert, terwijl het tegelijkertijd nog kan reageren op ziekteverwekkers, is eigenlijk een wonder. Onze focus ligt voornamelijk op het onderzoeken van deze immunologische balans tussen acceptatie en activatie om uiteindelijk schade en afstoting van een zwangerschap te voorkomen.”
Wat ga je precies onderzoeken met de beurs van het Academisch Fonds?
“Sinds mijn promotieonderzoek aan de Universiteit Maastricht zet ik met veel plezier het onderzoek voort binnen de reproductieve immunologie. Ik had nog zóveel ideeën na die eerste vier jaar en deze beurs is een prachtige kans om die verder vorm te geven. Concreet ga ik een promovendus aannemen die het immuunsysteem en daaraan gerelateerde vaatschade in vrouwen met zwangerschapsvergiftiging gaat onderzoeken. Vrouwen die dat al eerder meemaakten, hebben een hoger risico het nog eens te krijgen. Anderen hebben een lager risico. Van deze twee groepen gaan we het immuunsysteem en het hart- en vaatsysteem voor én tijdens de zwangerschap in kaart brengen. Welke relatie ligt daar tussen de twee systemen? Als je vroeg kunt opsporen waar het misgaat, kun je beter bijsturen. In het Maastrichtse expertisecentrum voor vrouwen met zwangerschapsvergiftiging wordt dat al gedaan met bloeddrukverlagende medicatie. We hopen met dit onderzoek ook meer inzicht te krijgen in de effecten daarvan.”
Wanneer plukt de patiënt daarvan de vruchten, verwacht je?
“Ik verwacht dat we over vier jaar een diagnostische methode voor het ziekenhuis hebben, die zichtbaar kan maken wat een normale immuunstatus is tijdens zwangerschap en wat afwijkend en dus zorgelijk is voor vrouwen met zwangerschapsvergiftiging. Juist doordat we expertise en kennis vanuit de gynaecologie, klinische immunologie én transplantatie immunologie combineren, kunnen we volgens mij snel stappen zetten.”
Waarom doe je dit onderzoek juist in Maastricht?
Lachend: “Heb je even? Ik kom oorspronkelijk uit Valkenburg en had in mijn middelbare schooltijd een topsportstatus. Omdat ik dat niet kon combineren met een universitaire studie op dat moment, koos ik voor de sporthogeschool. Ik werd docente lichamelijke opvoeding in het voortgezet onderwijs, wat ik heel leuk vond, tot ik de intellectuele uitdaging een beetje miste. Een handstand bleef een handstand. Ik besloot weer te gaan studeren en zo kwam ik via een studie Biomedische Wetenschappen in Maastricht op een stageplek bij Kindergeneeskunde terecht, waar ik de vroege ontwikkeling superinteressant vond. Een promotieproject binnen de reproductieve immunologie was voor mij een enorme uitdaging. Sinds ik het verdriet en de wanhoop van vrouwen zag die een gecompliceerde zwangerschap doormaakten, was ik gegrepen om iets voor deze vrouwen te betekenen. Wat me daarnaast iedere dag drijft zijn drie fantastische mensen die achter me staan. Ik hecht heel veel waarde aan deze bevlogen mentoren die mijn pad gekruist hebben en die het beste in me naar boven halen. Ze gunnen me de wereld; zonder hen zat ik hier niet. Dus als het afdelingshoofd Transplantatie Immunologie Lotte Wieten, gynaecoloog Marc Spaanderman en klinisch immunoloog Pieter van Paassen ooit besluiten naar het buitenland te verhuizen, zou ik zo met ze meegaan, samen met mijn hond.”
Ben je tegenwoordig nog met onderwijs bezig?
“Jazeker, daar ligt ook echt een deel van mijn hart. Ik ben naast wetenschappelijk onderzoeker ook onderwijscoördinator én stafadviseur van de afdeling Transplantatie Immunologie. Die drie petten vloeien heel mooi samen en juist dat maakt mijn baan zo uitdagend. Voor mijn onderzoek staat de patiënt centraal. Dat ik de zorg voor deze kwetsbare vrouwen mogelijk kan verbeteren, motiveert me om lange dagen te maken, met alle liefde.”
Dus als we jou vragen te kiezen voor een lintje van de koning voor je inzet voor de wetenschap, of een onderscheiding van een patiëntenorganisatie voor je bijdrage aan de zorg, dan weet je het wel?
“Dan kies ik inderdaad voor de patiëntenorganisatie. Honderd procent!”
Dr. Denise Habets studeerde Biomedische Wetenschappen in Maastricht, nadat ze een studie aan de Sporthogeschool afrondde. Ze promoveerde in 2022 op onderzoek bij vrouwen met herhaalde miskramen. Momenteel werkt ze als onderzoeker, onderwijscoördinator en stafadviseur op de afdeling Transplantatie Immunologie van het Maastricht UMC+.