500 keer een stap vooruit: Vitaliteitsloket MUMC+ viert mijlpaal

Het Vitaliteitsloket helpt patiënten bij het vinden van een passende leefstijlinterventie, afgestemd op hun persoonlijke situatie en hulpvraag. In twee jaar tijd groeide het loket uit van een kleinschalig initiatief tot een vaste waarde binnen het MUMC+. “Toen we begonnen, waren we met één leefstijlzorgcoördinator en zagen we ongeveer twee tot vier patiënten per week,” zegt Anke. “Inmiddels zijn we met zijn drieën en begeleiden we wekelijks twaalf tot vijftien nieuwe patiënten.” 

De rugzak liep over

Een van die patiënten is Jan van Tol (74), geboren en getogen Maastrichtenaar. Meneer Van Tol was altijd actief. Hij werkte jarenlang als onder meer onderwijzer en verkeersjurist, deed vrijwilligerswerk en stond midden in het leven. “Ik ben iemand die houdt van leren, van nieuwe dingen ontdekken.” Maar zijn leven veranderde toen hij ziek werd. 

Alles was weggevallen

Het begon met sarcoïdose, een zeldzame chronische ziekte waarbij spontaan ontstekingen ontstaan. “Een klein schaafwondje kan al een reactie veroorzaken waardoor mijn afweersysteem mijn hele lichaam gaat aanvallen.” Later kwam daar dunnevezelneuropathie bij, een aandoening waardoor mensen last hebben van pijn en gevoelsstoornissen. “Ik heb veel pijn en ben heel vaak vermoeid.” Eerdere ziekteperiodes waren pittig, maar de afgelopen jaren stapelden de uitdagingen zich op. Zijn vrouw werd ernstig ziek en onderging meerdere operaties. “Ik was 24 uur per dag mantelzorger. Dat deed ik met liefde, maar het vraagt alles van je.” Toen het met haar langzaam beter ging, bleef meneer Van Tol zelf achter met een leegte. “Ik kreeg zelf een enorme terugslag, fysiek en mentaal. Ik viel kilo’s af, mijn aandoeningen speelden dubbel op en ik had moeite met het verwerken van de afgelopen zorgperiode. Daarnaast was alles wat ik eerder deed weggevallen: verenigingswerk, advieswerk, sociale contacten. Ik wist me met mezelf geen raad meer.” 

Begin van de ommekeer

Via zijn cardioloog, want meneer Van Tol had ook hartcomplicaties, werd hij doorverwezen naar het Vitaliteitsloket. “Dat was het begin van de ommekeer,” zegt hij. “Mijn ‘rugzak’ zat overvol en liep over. Ik kon niet meer omgaan met de beperkingen van mijn eigen lichaam en ik was helemaal van slag.” Zijn contact met leefstijlcoördinator Anke was een verademing. “Zij nam echt de tijd. En door haar vragen en opmerkingen bracht ze structuur aan. Ze hielp me mijn rugzak uitpluizen en opruimen: wat speelt er allemaal, en wat is nu het belangrijkste om aan te pakken?” Wat hem vooral raakte, was de manier van luisteren. “Voor het eerst had ik het gevoel dat iemand écht luisterde, zonder meteen therapeutisch aan de slag te gaan. Dat alleen al bracht rust.”

Persoonlijke benadering essentieel

“Tijdens een intakegesprek van een uur brengen we de hulpvraag en persoonlijke situatie in kaart,” licht Saskia toe. “Patiënten krijgen vervolgens een overzicht van passende interventies. Twee weken later maken we samen tijdens een tweede gesprek een keuze en plannen we concrete vervolgstappen.” Volgens José is de persoonlijke benadering essentieel. “We kijken niet alleen naar de klacht, maar naar de mens als geheel. Dat kan betekenen dat iemand fitter een operatie ingaat, maar ook dat het iemand na ziekte weer lukt om het leven op te pakken.”

Van betekenis zijn

Voor meneer Van Tol betekende het dat hij weer vooruit kon kijken. Hij kreeg onder andere advies om een ACT-training te volgen. ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy en was in zijn geval gericht op het omgaan met zijn pijn en beperkingen. Tegelijkertijd hervond hij langzaam zijn eigen richting. “Hierbij speelde Anke een cruciale rol als gids die naar oplossingen en mogelijkheden zocht die bij mij pasten“. Ik ben weer dingen gaan oppakken. Ik doe weer wat verkeersjuridisch advieswerk, ben gestart met een cursus fotografie. Ik voel me weer van maatschappelijke betekenis.”

Grip op het leven

Zijn situatie is niet opgelost, benadrukt hij. “Ik kan nog steeds dagen hebben dat ik door de pijnaanvallen  alleen maar kan slapen. Vaste afspraken maken blijft daardoor lastig. Maar ik heb weer overzicht en rust in mijn hoofd.” Het Vitaliteitsloket heeft daarin voor hem het verschil gemaakt. “Het heeft me geholpen om weer grip te krijgen en mijn leven weer in balans te brengen.”

Van advies naar uitvoering

Het loket speelt in op een bekend knelpunt: patiënten krijgen vaak leefstijladviezen, maar vinden het lastig om die daadwerkelijk toe te passen. “We helpen om die stap van advies naar actie te maken,” zegt Saskia. “We blijven betrokken totdat iemand daadwerkelijk gestart is. Als er nog drempels zijn, proberen we die samen weg te nemen.” Die aanpak wordt gewaardeerd. “Wat we vaak terug horen, is dat mensen zich gehoord voelen. Soms is dat al voldoende om in beweging te komen.”

Verdere ontwikkeling

Het loket speelt in op een bekend knelpunt: patiënten krijgen vaak leefstijladviezen, maar vinden het lastig om die daadwerkelijk toe te passen. “We helpen om die stap van advies naar actie te maken,” zegt Saskia. “We blijven betrokken totdat iemand daadwerkelijk gestart is. Als er nog drempels zijn, proberen we die samen weg te nemen.” Die aanpak wordt gewaardeerd. “Wat we vaak terug horen, is dat mensen zich gehoord voelen. Soms is dat al voldoende om in beweging te komen.”