Dag van de Fietshelm: ‘Ik ben nu aan het revalideren en zo blij dat mijn hoofd helder is’
We staan erom bekend: Nederlanders fietsen. Naar werk, naar school of om te ontspannen. Waar we niet om bekend staan, is het dragen van een fietshelm. Tijd dat daar verandering in komt. Coen Ramaer (30) uit Maastricht: ‘Mijn helm heeft me echt gered.’
De fiets pakken we vaak zonder nadenken. Elke Nederlander heeft er wel één. Sterker nog, er zijn in ons land met ruim 24 miljoen exemplaren meer fietsen dan inwoners. Als er zoveel wordt gefietst, gaat er natuurlijk weleens wat mis. Opvallend genoeg belandt 70% van de fietsers die worden behandeld op de Spoedeisende Hulp daar na een eenzijdig ongeval. Met andere woorden: domme pech of onhandigheid. Om die – en andere – vallen te breken wordt op woensdag 16 april weer de landelijke Dag van de Fietshelm gehouden. Doel van dit initiatief is het vergroten van bewustwording van fietshelmgebruik en het vrijwillig dragen daarvan stimuleren.
Ook op de stadsfiets
Coen Ramaer (30) verhuisde kortgeleden van Noord-Holland naar Limburg. Fietsen is voor hem altijd vooral iets functioneels, een makkelijke manier om van A naar B te komen. In Amsterdam deed hij dat op de stadsfiets, voor zijn ritjes naar zijn werk in Maastricht stapt hij op de racefiets: ‘Mijn woon-werkafstand is hier in Limburg een stuk groter dan in Amsterdam, daarom koos ik voor een wat snellere fiets. Ik begin hier met een flinke afdaling en dat gaat zo hard dat ik de helm die ik van mijn zwager kreeg altijd trouw opzette. Gelukkig maar. Een paar weken geleden ging ik weer eens hard de heuvel af toen het mis ging. Geen idee wat er precies gebeurde, maar ik vloog over mijn stuur en met mijn hoofd tegen een massief hekwerk. Mijn fiets is nog helemaal intact, mijn helm niet.’ Coen breekt zes ruggenwervels, een rib en zijn linker bovenarm. ‘Maar ik heb geen hersenschudding. Mijn helm heeft me echt gered, er zitten enorme deuken en barsten in. Ik ben nu aan het revalideren en ben zo blij dat mijn hoofd helder is. De kans is groot dat ik vanaf nu altijd een helm draag, ook als ik op mijn stadfiets naar de supermarkt ga.’
In 2024 kwamen 74.300 fietsers na een ongeval op de Spoedeisende Hulp (SEH) terecht. Daarmee blijft het aantal fietsslachtoffers onverminderd hoog. Bij twee op de drie slachtoffers ging het om aanzienlijk letsel, en bij 12.500 slachtoffers werd hersenletsel als primair letsel vastgesteld.
Enorm verschil
‘Iedereen snapt heus wel dat het beter is als we allemaal een fietshelm dragen. Per jaar belanden 75.000 fietsers op de Spoedeisende Hulp, bij één op de zes is sprake van hersenletsel.’ Aan het woord is Marcel Aries, neuroloog-intensivist in het Maastricht UMC+. Hij is een van de initiatiefnemers van de Dag van de Fietshelm en weet als geen ander hoe belangrijk het is om je hoofd te beschermen, juist ook op de fiets: ‘Als arts zie ik dagelijks de gevolgen van ernstige neurologische letsels na een ongeval. Tien jaar geleden waren dat vooral automobilisten zonder gordel die door de voorruit waren gevlogen, nu zijn het vooral fietsers. Dan heb ik het over bijna twee derde van alle verkeersslachtoffers die bij ons binnen worden gebracht. Wat mij betreft wordt het dragen van een fietshelm net zo gewoon als het dragen van een gordel in de auto. De elektrische fiets is tegenwoordig de norm en met toegenomen snelheid, komen toegenomen risico’s. Een helm kan een enorm verschil maken.
Stap vooral op
Uit onderzoek van SWOV blijkt dat bij een ongeval fietsers met helm ongeveer 60% minder kans hebben op ernstig en ongeveer 70% minder kans op dodelijk hoofd- of hersenletsel. Als de helft van de mensen een helm zou dragen, kunnen naar schatting jaarlijks zo’n vijftig verkeersdoden en tot wel 800 ernstige verkeersgewonden worden voorkomen. De Dag van de Fietshelm wil is onderdeel van de campagne Zet ‘m op, met als bewustwording te creëren en het normaler maken om een helm te dragen. Coen Ramaer vindt dat een goede zaak: ‘Het zou logisch moeten zijn om een helm op te zetten. Het verkeer verandert, dat wordt niet alleen sneller maar ook stiller. Ik kijk nu met hele andere ogen naar de fietsers om me heen. Draag toch een helm!’ Marcel Aries: ‘Een fietshelm voorkomt natuurlijk geen ongelukken, maar beschermt wel tegen de impact van een val op je hoofd. En dat kan iedereen gebeuren: een dier dat plotseling oversteekt, een tak tussen je spaken, een ketting die knapt. Fietsen is leuk en gezond en moeten we als Nederlanders vooral blijven doen. Stap dus voor al op, maar dan wel met helm.’
Over de campagne 'Zet 'm op'
De landelijke ‘Dag van de Fietshelm’ is onderdeel van de campagne ‘Zet ‘m op’ en werd vier jaar geleden gelanceerd door Artsen voor Veilig Fietsen in samenwerking met de Hersenstichting en het HersenStrijd fonds. Ook VeiligheidNL, Veilig Verkeer Nederland, ANWB, BOVAG, RAI Vereniging, Interpolis, Verbond van Verzekeraars, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en diverse provincies en gemeenten zijn aangesloten. Doel van de campagne het stimuleren van vrijwillig gebruik van de fietshelm om het aantal hoofd- en hersenletsels terug te dringen. Zie ook dagvandefietshelm.nl.